بیابانی شدن بام ایران؛ سرزمین آب‌ها

برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب‌های زیرزمینی در سال‌های اخیر سبب شده‌ تا مردمان چهار محال و بختیاری ناباورانه نشانه‌های فرونشست زمین و بیابان‌زایی را در اغلب دشت‌های این دیار مشاهده کنند. پدیده فاجعه باری که هرگز بدبین‌ترین مردمان این دیار نمی‌توانستند تا ۴ دهه پیش‌تر برای دشت‌های حاصلخیز چهارمحال و بختیاری تصور کنند.

منطقه چهارمحال و بختیاری در طول تاریخ همواره به عنوان سرزمین آب‌ها شهرت داشته و با میانگین بارش حدود 700 میلی متر، که نزدیک به میانگین جهانی است، به عنوان یکی از مهمترین منابع آبی زاگرس و کشور مطرح بوده‌است و شک نداشته باشید همین فراوانی آب در منابع آبی زیرزمینی، چشمه‌های جوشان و رودخانه‌های خروشان بوده که به یاد همگان می‌انداخت که بخت با مردمان این دیار یار بوده که آن‌ها را در چنین بهشت مستانه‌ای مأوا داده‌است.

 
اما در دهه‌های اخیر با افزایش جمعیت، توسعه کشاورزی و ورود ماشین آلات کشاورزی در کنار ویژگی‌های کوهستانی، اقلیمی و پراکنش مکانی نامناسب بارش‌های منطقه باعث شد تا بیش از 80 درصد از مصارف آب مردمان دیار چهارمحال و بختیاری، وابسته به منابع آب‌های زیرزمینی شود و روند افزایش تعداد چاه‌های مجاز و غیرمجاز کشاورزی به شکل نگران کننده‌ای شدت یابد؛ به طوری که سالانه در 11 دشت کشاورزی آن، حدود 600 میلیون متر مکعب آب بوسیله 3600 چاه و 480 رشته قنات از ذخایر زیرزمینی بیرون کشیده شد.
 
درست است که مردمان چهارمحال و بختیاری چند برابر میانگین ملی، ریزش‌های آسمانی دریافت می‌کنند اما حدود 90 درصد از این آب‌های قابل استحصال به صورت روان آب و یا چشمه‌های بزرگ از طریق سرشاخه‌های زاینده‌رود، دز و کارون بزرگ از منطقه خارج شده و حیات و طراوت استان‌های خوزستان و اصفهان را مدیون همین برکت‌های آسمانی خود می‌کنند. این همان حقیقت تلخ داستان است که این سال‌ها مردمان چهارمحال و بختیاری در حال خرج پس اندازها هستند!

 

میراث فرهنگی

 

 

 

  
نویسنده : فرامرز نصیری ; ساعت ٢:٥٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٧ تیر ۱۳٩۱
    پيام ها    +