شوربخت‌ترین دریاچه نمکی دنیا

مداد رنگی خود را بردارید و دریاچه ارومیه را در نقشه‌های جغرافیایی و خاطرات خود، با رنگ قرمز خط خطی کنید. دیگر دریا آبی نیست. یادمان داده بودند که دریاچه ارومیه پس از بحرالمیت، دومین دریاچه شور جهان است، اما حالا باید برای آیندگان خویش شرمسار بنویسیم که دریاچه ارومیه شوره‌زاری بیش نیست.موضوع خیلی جدی است، اگر جدی گرفته نشود بار دیگر فاجعه‌ای به مراتب بزرگ‌تر از دریاچه «آرال» تکرار خواهد شد.

 

این گفته جای تعجب ندارد چون در حال حاضر «بیش از ۶۵ درصد عرصه این دریاچه خشک شده است.» این آخرین اظهارنظر معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست است. آیا 35 درصد باقیمانده معنایی جز فاجعه دارد؟!

 

موضوع خیلی جدی است، اگر جدی گرفته نشود بار دیگر فاجعه‌ای به مراتب بزرگ‌تر از دریاچه «آرال» تکرار خواهد شد. آرال که بین دو کشور ازبکستان و قزاقستان قرار دارد اکنون چیزی جز یک برکه کوچک نیست؛ البته سرشار از سموم و پساب‌های شیمیایی و با غلظت 400گرم نمک در هر لیتر؛ در نتیجه جمعیت بزرگی در اطراف دریاچه به بیماری‌های گوناگون ازجمله سرطان مبتلا شدند، ریه‌های عفونت‌زده، طحال و کبد از کار افتاده، روده و معده بیمار، درد چشم و کودکان ناقص‌الخلقه و مرگ زودرس، تنها بخش کوچکی از نتایج این درام اکولوژیکی است. براساس آمار مرکز تحقیقاتی «اکوسان»، در منطقه اطراف دریاچه آرال سال 1984 از هر هزار نفر 202 بیمار وجود داشت، اما سال 2008 این رقم به 900 نفر افزایش یافت و... .

 

بازگردیم به حال شور دریاچه ارومیه! در به وجود آوردن وضع وخیم کنونی همه مقصرند. این شوربختی، هم علت انسانی دارد و هم طبیعی، گرچه هر کدام راهکار و راه‌حلی داشت، اما به‌موقع تدبیر نشد. طبیعت با افزایش دمای خود کالبد نحیف زمین را هر چه بیشتر داغ کرد تا در نتیجه آن بر شدت و حدت تبخیر آب افزوده شود. آسمان هم در این چند سال چندان رغبتی به باریدن نداشت؛ زمین هر روز گرم و گرم‌تر شد. در کنار این همه ما نیز در پشت میزهای خود، درست روبه‌روی نوازش نسیم کولر جلسه گذاشتیم پشت‌سرهم.

 

در این جلسه تصمیم به ساخت سدهای بیشتر گرفتیم تا پای رسیدن آب رودخانه‌ها را به دریاچه قطع کنیم! از طرف دیگر اجازه برای زیرکشت بردن اراضی کشاورزی بیشتری صادر شد به طوری که ۹۰ درصد منابع آبی منطقه به بخش کشاورزی اختصاص یافت؛ حقابه هم بی‌حقابه! چشم خود را بستیم روی پساب‌های صنعتی که هر روز و هر ساعت خود را بر دریاچه تحمیل کردند. تازه خیلی هم خوشمان آمد و روی دریاچه یک جاده از این طرف تا آن طرف کشیدیم؛ آب به دو قسمت تقسیم شد، اما نمی‌دانستیم که دیری نخواهد پایید که همین آب هم کمتر و کمتر خواهد شد.

 

کمی آهسته لطفا، نه این که تمام مسوولیت را متوجه مسوولان بدانیم که چنین نیست. یادمان رفته که حدود 24 هزار حلقه چاه غیرمجاز حفر کردیم! بی‌میل نبودیم که در این وضع وخیم سفره‌های آب زیرزمینی، زمین‌های کشاورزی خود را به صورت غیرعلمی و غیرمکانیزه توسعه دهیم! یادمان رفته است که حرمت آب و ساحل دریاچه را نگاه نداشتیم! یادمان رفته است که...

 

جام جم آنلاین

 

 

.

  
نویسنده : فرامرز نصیری ; ساعت ۱٠:۳٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٢ امرداد ۱۳٩۱
    پيام ها    +